Gecertificeerde NLT-module
Sound Design
laatste updates:
- 18 mrt 2012: Nieuwe opdracht Diplacusis Binauralis
- 17 mrt 2012: Nieuwe opdracht Puls, pulsrespons, percussieve klanken, ritmen
- 12 mrt 2012: Nieuwe opdracht Toenemende doofheid van Beethoven
Hierboven de titelpagina van de module Sound Design. Daarop is een zg. sonogram te zien. Dat is een afbeelding van een geluid waarbij, net zoals in het notenschrift, de tijd van links naar rechts loopt en de toenemende toonhoogte (of liever: frequentie) van beneden naar boven. Een sonogram is dus een soort "partituur" van een geluid. Meer daarover in Hoofstuk 2.6 van de module. Klik
hier om het geluid te horen dat in dit sonogram wordt weergegeven.
Ondersteuning
Beste docent,
Ik nodig je van harte uit om contact met mij op te nemen als je tijdens de voorbereiding van de module Sound Design of de behandeling ervan in de klas voor vragen of problemen komt te staan, of op- of aanmerkingen hebt over de tekst of de software. Heel effectief en tijdbesparend is de telefoon, met WaveWizard standby (graag van tevoren even mailen om een afspraak te maken, zodat ook ik WaveWizard draaiende heb).
Beste leerling,
Hieronder vind je een aantal extra opdrachten met antwoorden en teksten met nadere uitleg over onderwerpen die in de module Sound Design ter sprake komen. Daar kun je gebruik van maken niet alleen als extra oefening voor de toetsen, maar ook om inspiratie op te doen voor de slotopdracht, waarin je zelf een geluidseffect of compositie gaat maken.
Als je iets meer wilt weten over een of andere geluidsbewerking, over klankopwekking, over synthesizers en effect-apparatuur, of over sound design, of als je vast zit met de tekst of de software, stuur een mailtje! Meestal heb je dezelfde dag nog een antwoord! Jouw feedback kan bijvoorbeeld aanleiding zijn voor een nieuwe opdracht of voor aanpassing van de tekst. Zo kun je helpen de module nog boeiender te maken!
Met vriendelijke groet,
Rutger Teunissen,
auteur Sound Design en WaveWizard
Downloads
Op de docenten CD-ROM ontbreken:
Extra opdrachten (met antwoorden)
De opdrachten hieronder zijn vooral bedoeld om je een indruk te geven van de zeer brede toepassingen van wat je in de module hebt geleerd. Je vindt hier veel boeiende en leuke voorbeelden die we, jammer genoeg, uit de module moesten weglaten, maar die uitstekend kunnen dienen als extra training voor de toetsen en vooral als inspiratie voor de slotopdracht en als verdieping in de theorie van de digitale signaalverwerking.
Bij alle opdrachten vind je antwoorden, WaveWizard-code en soms ook geluidsvoorbeelden. Kijk pas naar de antwoorden nadat je de opdrachten zelf hebt gedaan of er echt helemaal niet uitkomt!
- Tijdomkering
Nederlands klinkt bijna als Zweeds of Noors wanneer je de tijdrichting ervan omkeert! In Weerman praat achterstevoren maken we door middel van een zeer korte formule het effect van een ouderwetse bandrecorder waarvan de tape in de verkeerde richting loopt. Opdracht bij H4.
In dit geluidsvoorbeeld hoor je het resultaat.
Antwoord.
- Tijdschaalverandering
In Baby-raaf ga je a.d.h.v. raaf.wav het effect nabootsen van een ouderwetse bandrecorder waarvan de tape bij afspelen twee keer zo snel loopt als bij opname. Daardoor gaat de frequentie van de stem van de raaf een oktaaf omhoog en verandert de "AA"-klank van de roep in een"IE"-klank (dit verschijnsel heet formantverschuiving, zie Sound Design H1.2(d) Tijd-strek, toonhoogteverschuiving en "Donald Duck-effect"). Antwoord.
- "Sounddesigner's grafitti"
Granulaire Synthese is een techniek waarbij je een geluid vermaalt tot fijne korreltjes en die uitstrooit over een leeg spoor. Je kunt er fraaie "klanktapijten" mee maken.
Een speciaal effect is een tijdschaalverandering waarbij geen toonhoogteverandering en geen formantverschuiving optreden (in tegenstelling tot hierboven, opdracht Tijdschaalverandering)! Daarmee beschik je over een soort geluidenmicroscoop die verborgen eigenschappen van een geluid hoorbaar maakt. Met name voor spraak levert dat interessante effecten op.
Granulaire synthese is een toepassing van Sound Design H4.1 en H4.2. (De links naar de presets en de antwoorden vind je in de tekst.)
In dit geluidsvoorbeeld hoor je hoe Weerbericht.wav klinkt als je het geluid drie maal zo lang maakt met granulaire synthese.
- Donald Duck-effect
Als je de resultaten van de twee opdrachten hierboven, Tijdschaalverandering en Granulaire Synthese, met elkaar combineert, kun je elke stem laten klinken zoals Donald Duck. Maak gebruik van het feit dat een simpele tijdschaalverandering altijd gepaard gaat met zowel toonhoogteverandering als formantverschuiving, maar granulaire tijdschaalverandering met geen van beiden! Hier vind je de oplossing.
Beluister in dit geluidsvoorbeeld hoe Donald Duck het er als weerman van af brengt...
- Echo-hinder
Je gaat in deze opdracht psycho-akoestisch onderzoek doen en past de stof toe uit Sound Design H4.3. Hier vind je het antwoord.
- Klussende buurman
Hoe verandert een geluid van klank als je het beluistert van onder je hoofdkussen? In de opdracht Klussende buurman ga je zelf het "hoofdkussen-effect" maken. Toepassing van Sound Design H5. Hier vind je het antwoord.
- De toenemende doofheid van Beethoven
Rond zijn dertigste merkte Beethoven dat zijn gehoor achteruit begon te gaan. Ongeveer 15 jaar later was hij zo goed als volledig doof. De drie belangrijkste kenmerken van zijn gehoorverlies waren:
(1) afnemende frequentiegevoeligheid, waardoor geluiden steeds doffer gaan klinken;
(2) steeds kleinere dynamiek, waardoor relatief zachte geluiden pijnlijk hard klinken;
(3) oorsuizen: een onophoudelijke, gek makende, hoge pieptoon, omgeven door ruis.
In deze opdracht simuleer je alleen dat eerste symptoom: het steeds doffer worden van geluiden. Pas de code van de vorige opdracht zo aan dat de Afsnijfrequentie van het laagdoorlaatfilter in 2,5 minuten exponentieel afneemt van 22000 Hz naar 200 Hz. Filter daarmee de beide sporen van
Beethoven_Appassionata_fragment.mp3 (dat je eerst omzet in wav m.b.v. SwitchSound (zie hierboven bij downloads).
Het resultaat klinkt zo:
Beethoven's toenemende doofheid.
antwoord
.
- Diplacusis Binauralis
De gehoorafwijking Diplacusis Binauralis (dubbelhoren met twee oren) is zeker voor het luisteren naar muziek een ware kwelling: je hoort de muziek met het ene oor op een andere toonhoogte dan met het andere oor. Dit effect kun je het eenvoudigst maken in MIDI (doe dat eens!). Maar het kan ook direct met een audio-bestand (wav, mp3). Er zijn vele methodes om dat bereiken, o.a. granulaire synthese, zoals je die inmiddels al in verschillende voorbeelden bent tegengekomen. Door slechts enkele minieme veranderingen aan te brengen in een preset hierboven, krijg je dit effect:
Diplacusis_Granularis.mp3.
Antwoord.
- Puls, pulsrespons, percussieve klanken, ritmen
In deze Opdracht maak je kennis met het begrip puls en de toepassing ervan bij het maken van percussieve geluiden. Toepassing van Sound Design H5.
Je wordt gevraagd om zelf percussieve klanken te maken aan de hand van de preset van ritme.mp3.
- Drie sinustonen
Maak een toon van 10 seconden die bestaat uit een mix van drie sinustonen met gelijke amplitudes en frequenties van 1600, 2000 en 2400 Hz. Maak daarbij slechts één keer gebruik van Toongenerator en pas een filter toe. Tekst: H5.2 en H5.3.
Antwoord.
- Waterlabyrint-effect
In voorbeeld 1 van hoofdstuk 1 wordt het "Waterlabyrint-effect" besproken, waarbij sprake is van meervoudige reflecties. Dat effect ga je in Waterlabyrint realiseren. Antwoord.
- "More Bang for the Buck"
Ontdek meer over het grote verschil tussen feedback- en feedforwardsystemen die in H4 worden besproken. Antwoord.
Nader verklaard
- De modulaire synthesizer is een hoofdstuk uit een eerdere versie van de module Sound Design. Je vindt er iets over de geschiedenis van de electronische muziek en popmuziek, gezien tegen de achtergrond van de klankopwekkingstechniek, met name de synthesizer. Ook wordt de manier waarop je met de "klassieke" synthesizer klanken maakt vergeleken met die in WaveWizard.
Deze tekst is niet-technisch (vergelijkbaar met het huidige eerste hoofdstuk) en sluit goed aan op H1 t/m H3.
- In H2.6 wordt gezegd dat een sonogram de "hoogtekaart" is van een "spectraal berglandschap". Maar hoe ziet zo'n landschap er eigenlijk uit in drie dimensies?
In Sonogram en spectraal landschap vind je een aantal sonogrammen en hun corresponderende berglandschappen. Dergelijke afbeeldingen kun je ook zelf maken met WaveWizard (vanaf versie nov 2011), maar dat is nogal ingewikkeld. Als je van programmeren houdt, vind je achterin de tekst een preset waarmee je aan de slag kunt (gebruik dit txt-bestand van de WaveWizardcode om sonogrammen en spectraallandschappen te maken zoals je hieronder ziet.
- Wat is een fasor?
Een fasor is een "ronddraaiende pijl", zoals de wijzer van een klok. Je kunt zeggen dat sinus en cosinus de schaduwen zijn van een fasor op resp. een muur en een vloer. Fasors worden vaak gebruikt om trillingsverschijnselen te beschrijven en te verklaren, zoals zweving, interferentie, harmonischen en periodiciteit, de stelling van Nyquist (H3.2), en het onderscheid tussen continu-periodieken discreet-periodiek. Download Harmonischen.pdf en de bijbehorende preset. Je kunt met fasors ook mooi illustreren hoe elke golfvorm kan worden benaderd door sinusgolven te mixen: download preset.
- Aantekening (LPC)-Vocoder (H1)
